Dziś trudno w to uwierzyć, ale jeszcze przed II wojną światową w Rakoniewicach stał okazały pomnik “Wolności”. Znajdował się na skwerze przy ulicy Pocztowej – w miejscu, które dla mieszkańców miało ogromne znaczenie symboliczne.
Pomnik ten nie był przypadkową dekoracją miasta. Powstał jako wyraz pamięci i wdzięczności wobec tych, którzy walczyli o niepodległość Polski.
Pomnik “ku czci poległych z Rakoniewic”
O budowie pomnika dowiadujemy się m.in. z ogłoszenia opublikowanego 14 lipca 1930 roku w gazecie “Orędownik na powiat wolsztyński”. Magistrat w Rakoniewicach ogłosił wówczas przetarg:
“na wykonanie pomnika ‘Wolności’ z betonu i piaskowca ku czci poległych z Rakoniewic”
Choć w ogłoszeniu nie wyjaśniono wprost, kogo upamiętnia pomnik, wiele wskazuje na to, że chodziło o mieszkańców miasta poległych w Powstaniu Wielkopolskim (1918–1919) oraz w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 roku.
Potwierdza to jeden z napisów umieszczonych na pomniku:
“Cieniom poległych ZR 1919-1920 wdzięczni rodacy”
Projekt i wygląd pomnika
Pomnik był konstrukcją masywną, wykonaną z betonu i piaskowca. Jego projekt stworzył Stanisław Wojciechowski, budowniczy z Rakoniewic, który – jak się przypuszcza – był również jego wykonawcą.
Stanisław Wojciechowski
Co ciekawe, pierwszy projekt powstał już 18 lutego 1929 roku, czyli jeszcze przed ogłoszeniem przetargu.
Wymiary pomnika robiły wrażenie:
- wysokość: 5,30 m
- długość: 2,80 m
- szerokość: 2,00 m
Na jego ścianach znajdowały się patriotyczne napisy:
- “Nie rzucim ziemi skąd nasz ród”
- “Cieniom poległych ZR 1919 1920 wdzięczni rodacy”
Całość ustawiono w starannie zagospodarowanym otoczeniu na placu przy ulicy Pocztowej.
Niezrealizowany projekt? Bramy i ławka przy pomniku
Z zachowanych materiałów wynika, że planowano dodatkowo uporządkować przestrzeń wokół pomnika.
7 listopada 1931 roku powstał projekt zatytułowany: “Projekt na bramki wchodowe do parku przy pomniku dla poległych w Rakoniewicach”.
Z dokumentu wynika, że przy wejściu na skwer mogły zostać wykonane dekoracyjne elementy określane jako “bramki wchodowe” (ozdobne wejścia na teren np. skweru/parku). Na projekcie widoczna jest również ławka, co sugeruje, że planowano stworzyć bardziej uporządkowaną i reprezentacyjną przestrzeń wokół pomnika.
Nie wiadomo jednak, czy projekt ten został zrealizowany. Brak jest jednoznacznych źródeł potwierdzających wykonanie bramek lub ustawienie ławki w tym miejscu.
Uroczystości i życie wokół pomnika
Pomnik szybko stał się ważnym miejscem dla mieszkańców. To tutaj odbywały się uroczystości patriotyczne.
Jedna z nich miała miejsce 3 maja 1934 roku. Wzięły w niej udział:
- organizacje społeczne i patriotyczne
- przedstawiciele władz miasta i powiatu
- mieszkańcy Rakoniewic
Była to podniosła uroczystość “ku czci poległych”, pokazująca, jak ważną rolę pełnił pomnik w życiu lokalnej społeczności.
Zniszczony przez okupanta
Los pomnika był tragiczny.
W czasie II wojny światowej został zburzony przez Niemców, podobnie jak wiele innych symboli polskości.
Po wojnie nie zdecydowano się na jego odbudowę. W jego miejscu w 1947 roku stanęła figura Matki Boskiej Królowej Korony Polskiej, wzniesiona za czasów proboszcza dr Józefa Buraczewskiego.
Ślad, który pozostał
Dziś pomnika już nie ma, ale jego historia wciąż jest częścią dziejów Rakoniewic.
To przypomnienie o:
- mieszkańcach, którzy walczyli o wolność
- lokalnej pamięci i tożsamości
- czasach, gdy takie miejsca jednoczyły społeczność
Spacerując dziś w okolicach dawnego placu przy ulicy Pocztowej, trudno dostrzec ślady dawnego pomnika. A jednak – to właśnie tam znajdował się kiedyś jeden z najważniejszych symboli miasta.
Sprawdź lokalizację i odkryj kolejne historie Rakoniewic.
Podoba Ci się ten artykuł?
DziejeRakoniewic.pl to niezależny projekt poświęcony historii naszego miasta. Jeśli cenisz takie materiały, archiwalne zdjęcia i lokalne historie, możesz wesprzeć rozwój portalu symboliczną kawą. ☕
